Suwałki

Mapa (Plan Miasta)

Ważne adresy i telefony

  • Urząd Miejski w Suwałkach (UM)
    • 16-400 Suwałki
    • ul. Mickiewicza 1
    • Tel.: +48 87 562-80-00
    • www.um.suwalki.pl
    • E-mail: org@um.suwalki.pl
  • Starostwo Powiatowe w Suwałkach
    • 16-400 Suwałki
    • ul. Świerkowa 60
    • Tel.: +48 87 565-92-00 (centrala)
    • www.powiat.suwalski.pl
    • E-mail: sekretariat@powiat.suwalski.pl
  • Powiatowy Urząd Pracy w Suwałkach (PUP)
    • 16-400 Suwałki
    • ul. Tadeusza Kościuszki 71a
    • Tel.: +48 87 565-26-50 (sekretariat)
    • www.pup.suwalki.pl
    • E-mail: sekretariat@pup.suwalki.pl
  • Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Suwałkach (WORD)
    • 16-400 Suwałki
    • ul. Waryńskiego 24
    • Tel.: +48 87 563-16-60 (sekretariat)
    • www.word.suwalki.com
    • E-mail: word@suwalki.com
  • Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w Suwałkach Sp. z o.o. (odpowiednik MPK) (PGK)
    • 16-400 Suwałki
    • ul. Sejneńska 82
    • Tel./fax: +48 87 565-32-85
    • www.pgk.suwalki.pl
    • E-mail: sekretariat@pgk.suwalki.pl
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach (PWSZ)
    • 16-400 Suwałki
    • ul. Teofila Noniewicza 10
    • Tel.: +48 87 562-84-29
    • www.pwsz.suwalki.pl
    • E-mail: sekretariat@pwsz.suwalki.pl
  • Urząd Skarbowy w Suwałkach (US)
  • Polskie Koleje Państwowe (PKP)
    • 16-400 Suwałki
    • ul. Kolejowa 22
    • Tel.: +48 87 565-32-35 (informacja)
  • Suwalski Klub Sportowy "Wigry" Suwałki (SKS)
  • Radio5
    • Częstotliwość w Suwałkach: 102,6 MHz
    • 16-400 Suwałki
    • ul. Bulwarowa 5
    • Tel.: +48 87 567-24-04 (sekretariat)
    • www.radio5.com.pl
    • E-mail: serwis@radio5.com.pl
  • Kino "Bałtyk"
  • Klub Muzyczny "Labirynt" w Suwałkach
  • "Polam" Suwałki (producent i dostawca okablowania)
    • 16-400 Suwałki
    • ul. Przytorowa 3
    • Tel.: +48 87 565-35-95
    • E-mail: sprzedaz@polam-suwalki.com.pl

O Suwałkach

Miasto w województwie podlaskim, powiat grodzki, na Równinie Augustowskiej, nad Czarną Hańczą; siedziba powiatu suwalskiego. 69 tysięcy mieszkańców (2002).

Ośrodek usługowy, przemysłowy i kulturalno-oświatowy. Przemysł drzewny (fabryki mebli, tartaki), spożywczy (mleczarnia, browar, zakłady drobiarskie, piekarniczo-cukiernicze, palarnia kawy i inne), mineralny (eksploatacja i przetwórstwo kruszywa); nowoczesny zakład utylizacji odpadów komunalnych; zakłady ogrodnicze; stadnina koni; liczne firmy budowlano-montażowe, motoryzacyjne, agencje celne, hurtownie i inne. Działają: Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna, Polsko-Litewska Izba Gospodarcza Rynków Wschodnich, Suwalska Izba Rolniczo-Turystyczna, Agencja Rozwoju Regionalnego ARES, Stowarzyszenie Samorządów Polskiego Euroregionu Niemen. Węzeł drogowy połączony z przejściami granicznymi z Litwą w Budzisku i Ogrodnikach, linia kolejowa Białystok-Trakiszki (przejście graniczne); lotnisko sportowe Aeroklubu Suwalskiego.

Ośrodek turystyczny w sąsiedztwie Wigierskiego Parku Narodowego i Suwalskiego Parku Krajobrazowego; rozwinięta baza noclegowa; ośrodek oświatowy, Wyższa Szkoła Suwalsko-Mazurska, Wyższa Szkoła Służby Społecznej, Zamiejscowy Oddział Mechaniczny Politechniki Białostockiej, nauczycielskie kolegium językowe; działają liczne stowarzyszenia i organizacje kulturalne, w tym: Regionalny Ośrodek Kultury i Sztuki, Zespół Pieśni i Tańca "Suwalszczyzna", muzea (Okręgowe, M. Konopnickiej, Historii i Tradycji Żołnierzy Suwalszczyzny), galerie, Suwalskie Towarzystwo Muzyczne im. E. Młynarskiego, Stowarzyszenie Litwinów (oddział w Suwałkach); odbywają się imprezy międzynarodowe, m.in.: przeglądy ludowych zespołów tanecznych Źródliska, teatrów dziecięcych Wigraszek, Festiwal Muzyczny "Wiosło Jaćwinga", plenery - Malarski "U Źródła", Fotograficzny "Wigry", recitale chóralne Hora Cantavi, Wieczory z Tańcem i Muzyką Celtycką; wiele obiektów i klubów sportowych (hale, stadiony, w tym lekkoatletyczny, kryte pływalnie). Współpraca partnerska z miastami: Grande-Synthe (Francja), Waren (Niemcy), Mariampol i Olita (Litwa), Voru (Estonia). Suwałki zostały odznaczone przez Radę Europy - Dyplomem (1993), Flagą (1995) i Plakietką (1996).

Centrum z zabudową z XIX w. rozciągniętą głównie wzdłuż ul. Kościuszki leży na lewym brzegu rzeki; od północy, wschodu i południa otaczają je osiedla mieszkaniowe (największe Osiedle Północne); zakłady przemysłowe skupiają się w południowej (Papiernia) i wschodniej części miasta; nad Zalewem Arkadia tereny rekreacyjne i kąpielisko.

Źródło:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Historia Miasta

Wieś założona 1682-90 przez kamedułów wigierskich przy przeprawie przez Czarną Hańczę; główny ośrodek usługowy kompleksu dóbr kamedulskich; prawa miejskie 1720; od 1795 w zaborze pruskim, od 1796 własność rządu, 1797-1807 siedziba powiatu wigierskiego; od 1802 w Suwałkach osiedlali się Żydzi (w XIX w. około 50% mieszkańców, 1931 około 34%); od 1807 w Księstwie Warszawskim, od 1815 w zaborze rosyjskim (Królestwo Polskie); od 1816 stolica województwa augustowskiego, od 1837 - guberni, od 1866 - guberni i powiatu suwalskiego; od 1831 duży garnizon rosyjski; w 2. połowie XX w. powstały drobne zakłady przemysłowe i rzemieślnicze (m.in. browary, tartaki, młyny, wytwórnia tałesów); od 1899 połączenie kolejowe. Podczas powstania listopadowego 1830-31 i powstania styczniowego 1863-64 rejon działalności oddziałów partyzanckich.

W czasie I wojny światowej 1915-18 pod okupacją niemiecką. 2-7 IX 1920, podczas wojny polsko-bolszewickiej, zwycięskie walki o Suwałki zgrupowania wojska polskie pod dowództwem ppłk. A. Nieniewskiego z litewską 2. dywizją piechoty; w okresie międzywojennym ośrodek drobnej wytwórczości. W czasie okupacji niemieckiej 1939-44 wcielone do III Rzeszy (Prusy Wschodnie); 1940 w ramach akcji AB Niemcy zamordowali kilkaset osób; zagłada ludności żydowskiej; 1940-44 dwa niemieckie obozy pracy przymusowej (ponad 8 tysięcy osób), 1941-44 w pobliskiej wsi Krzywólka obóz jeńców sowieckich oraz 1943 - przejściowo włoski (wskutek nieludzkich warunków bytowania zginęło około 46 tysięcy osób); ośrodek konspiracji AK (ponad 200 akcji sabotażowo-dywersyjnych); 1944-45 masowe aresztowania przez UB i NKWD ludności cywilnej i członków polskich organizacji niepodległościowych i ich deportacje w głąb ZSRR; 1945-52 rejon działalności organizacji antykomunistycznych, m.in. WiN i NSZ (kilkanaście oddziałów). W 1919-75 i od 1999 siedziba powiatu; 1975-98 miasto wojewódzkie; szczególnie szybki rozwój miasta nastąpił po 1975, przyłączono m.in. wsie: Krzywólka, Papiernia, Szwajcaria, Sobolewo, Krzywe. Miejsce urodzenia M. Konopnickiej (1842), A. Piłsudskiej (1882), A. Wierusz-Kowalskiego (1849).

Źródło:
  1. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Turystyka i zabytki

Suwałki zostały założone jako wieś w latach 80. XVII w. przez kamedułów z pobliskich Wigier. W okresie zaborów, leżąc w pobliżu granicy Rosji z Prusami, stanowiły ważny punkt strategiczny, stacjonował tu duży garnizon rosyjski. Stąd wokół starej części miasta ciągnie duży kompleks koszar. Miasto zdobią XIX-wieczne klasycystyczne budowle: kościoły - katolicki i poewangelicki, ratusz. Warto wstąpić do kościoła Św. Aleksandra, z obrazem Ukrzyżowanie pochodzącym z ołtarza głównego dawnego drewnianego kościoła z XVII w. Przy wejściu stoją rzeźby Św. Rocha i Św. Romualda - patronów kamedułów. W Suwałkach urodziła się Maria Konopnicka, w jej rodzinnym domu utworzono muzeum poetki. Poza tym można zwiedzić Muzeum Okręgowe oraz Muzeum Historii i Tradycji Żołnierzy Suwalszczyzny z plenerowa wystawą militariów. Suwalską ciekawostką jest zespół ulokowanych obok siebie 6 cmentarzy różnych wyznań, świadectwo wieloetniczności i religijnego zróżnicowania społeczności kresowej. Najwięcej miejsca zajmuje cmentarz katolicki, obok pochowani są ewangelicy i prawosławni (stoi tu zabytkowa drewniana cerkiew cmentarna). Na cmentarzu prawosławnym jest też kwatera, w której spoczywają ortodoksyjni starowiercy. Od południa ciągnie się obszerny żydowski kirkut, którego część wydzielono na muzułmański mizar. Jakby nekropolii nie było dość, na pomoc od Suwałk (w lesie obok wsi Szwajcaria) znajduje się cmentarzysko Jaćwingów z kilkoma kurhanami. Miasto położone w pobliżu Wigierskiego Parku Narodowego, wśród jezior Pojezierza Suwalskiego jest miejscem cenionym przez miłośników sportów wodnych i wędkarzy.

Zabytki:

Źródła:
  1. Atrakcje Turystyczne Polski, pod red. Moniki Karolczuk-Kędzierskiej, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2006
  2. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Pojezierze Suwalskie i Suwalski Park Krajobrazowy

Pojezierze Suwalskie (Pojezierze Suwalsko-Augustowskie) - potoczna nazwa polskiej części Pojezierza Litewskiego o powierzchni około 3,5 tysiąca km kwadratowych; w skład Pojezierza Suwalskiego wchodzą Pojezierze Zachodniosuwalskie oraz polskie części mezoregionów: Pojezierze Wschodniosuwalskie, Równina Augustowska i Puszcza Romincka.

Suwalski Park Krajobrazowy - rozciąga się w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, obejmując niewielki fragment Pojezierza Suwalskiego na północ od Jeleniewa. Uznawany jest za jeden z najpiękniejszych krajobrazowo regionów Polski. Największym jego walorem jest niezwykle zróżnicowana rzeźba terenu, ukształtowana podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego. Wysokie wzniesienia (najwyższa: Góra Cisowa, 256 m n.p.m.) przedzielają rynny polodowcowe wypełnione wodami jezior oraz doliny rzek, z których najpiękniejszymi i najbardziej malowniczymi są Czarna Hańcza i Szeszupa. Pierwsza charakteryzuje się rwącym nurtem, przypominającym górski potok, druga płynie leniwie dnem szerokiej doliny. Rzeki zasilane są przez liczne strumienie, wypływające z torfowisk i jezior. Na terenie parku znajdują się 22 jeziora o powierzchni większej niż 1 ha, z których największe, Hańcza (304 ha) jest jednocześnie najgłębszym jeziorem w kraju (108,5 mi). W szacie roślinnej dominują pola uprawne, łąki i pastwiska, lasów pozostało niewiele. Najciekawszymi zabytkami są stanowiska archeologiczne związane z zamieszkującym te tereny do XVIII w. bałtyckim plemieniem Jaćwingów (grodzisko na Górze Zamkowej w Szurpiłach). Interesujące są również zabytki związane ze staroobrzędowcami (min. drewniana molenna z początku XX w. we wsi Wodziłki).

Źródła:
  1. Atrakcje Turystyczne Polski, pod red. Moniki Karolczuk-Kędzierskiej, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2006
  2. Wielka Encyklopedia PWN, red. nacz. Jan Wojnowski, PWN, Warszawa 2004

Suwałki w liczbach

Powierzchnia miasta 65,5 km2 (6 551 ha)
Aktualna liczba mieszkańców (liczba ludności) 69 234
Liczba urodzeń w 2006 roku 705
Liczba zgonów w 2006 roku 503
Ilość osób, które zameldowały się do miasta w roku 2006 756
Ilość osób, które wymeldowały się z miasta w roku 2006 880
Ilość osób, które pracują 16 162
Bezrobocie: liczba bezrobotnych mieszkańców 4 062
Ilość książek w miejskich bibliotekach 228 364 sztuk
Nowopowstałe mieszkania w 2006 roku 136 (o średniej powierzchni 117,8 m2)
Nowe budynki oddane do użytku w 2006 roku 92
Ilość firm, instutycji i przedsiębiorstw (podmiotów gospodarczych) działających na terenie miasta 7 243
Dochody miasta (gminy) 202 611 099,34 zł
Wydatki miasta (gminy) 218 006 412,03 zł
Średnia pensja w Suwałkach 2 067,27 zł (co stanowi 78,4% średniej krajowej)
Ilość samochodów osobowych w Suwałkach 17 038
Ilość ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych na 100 tysięcy mieszkańców 17,4
Źródło:
  1. Wybrane statystyki z Banku Danych Regionalnych, 2006
2007 (c) www.miaston.pl